Sposoby przeciwdziałania


 

Zgodnie z obowiązującym w Szwecji prawodawstwem środowiskowym, każdy operator oczyszczalni ścieków — zarówno gmina, jak i prywatny właściciel — ponosi odpowiedzialność za to, by fosfor nie przedostawał się do środowiska. W tym celu określono konkretne wymagania dotyczące skuteczności oczyszczania, tzw. „limity oczyszczania”. Ale co tak naprawdę oznacza „oczyszczenie” w kontekście fosforu?

Fosfor to pierwiastek chemiczny — nie da się go „zniszczyć” ani przekształcić w gaz, jak azot. Kiedy więc mówimy o usuwaniu fosforu ze ścieków, mamy na myśli jego wychwytywanie, a nie eliminację. Kluczowe pytanie brzmi:

Czy rzeczywiście oczyszczamy wodę, czy jedynie tymczasowo zatrzymujemy fosfor, który i tak w końcu wróci do środowiska?

Przyjrzyjmy się trzem najczęściej stosowanym metodom usuwania fosforu:

​

1. Złoża infiltracyjne z gleby lub piasku – buforowanie, nie oczyszczanie

W wielu przydomowych systemach oczyszczania stosuje się złoża z gleby, piasku lub żwiru, przez które ścieki infiltrują. Materiały te mogą tymczasowo zatrzymywać fosfor dzięki porowatości i aktywności mikrobiologicznej. Jednak po kilku latach złoże ulega nasyceniu. Fosfor zaczyna migrować do otaczającego gruntu, a następnie do wód gruntowych i dalej do jezior i mórz — np. Bałtyku.

To rozwiązanie nie jest rzeczywistym oczyszczaniem, lecz tymczasowym magazynowaniem. Z czasem fosfor zostaje utracony bezpowrotnie, a ryzyko eutrofizacji narasta.

2. Strącanie chemiczne – skuteczne, ale niecyrkularne

Metoda ta polega na dozowaniu do ścieków związków glinu lub żelaza, które wiążą fosfor w postaci osadów (floków). Choć technologia ta może być skuteczna, wymaga spełnienia szeregu warunków:

• Ciągłe dostarczanie reagentów chemicznych

• Dokładne dozowanie dostosowane do aktualnego przepływu

• Ryzyko awarii systemu w przypadku braku chemikaliów

Nawet przy optymalnym działaniu metoda ta prowadzi do powstawania osadów, które trudno jest ponownie wykorzystać. Chemicznie związany fosfor jest trwały, a mniej niż 20% osadów ściekowych w Szwecji wraca do rolnictwa. Większość trafia na spalarnie lub składowiska.

​

3. Reaktywne złoże filtracyjne – Polonite®

Polonite to trwała, zrównoważona i cyrkularna alternatywa.

Produkt powstaje z naturalnej skały wapniowo-krzemianowej (opoka), która jest przetwarzana w celu zwiększenia pH oraz zdolności wiązania fosforu. Ścieki przepływają przez złoże grawitacyjnie — bez potrzeby stosowania pomp czy energii elektrycznej. W trakcie przepływu fosfor jest wiązany chemicznie przez związki wapnia, nawet przy zmiennych warunkach pracy.

• Nowe złoże Polonite charakteryzuje się pH >12, co tworzy środowisko sprzyjające wiązaniu fosforu

• Pozostaje aktywne do momentu spadku pH do ok. 9 — zapewniając długą żywotność eksploatacyjną

• Brak ryzyka awarii związanych z niedoborem chemikaliów lub części mechanicznych

• Wysokie pH redukuje również zawartość patogenów w ściekach

• Po nasyceniu, Polonite można wysuszyć i zastosować jako uzdatniacz glebowy, przekazując fosfor z powrotem do rolnictwa w formie dostępnej dla roślin

Recykling fosforu

Polonite nie tylko usuwa fosfor — umożliwia jego odzysk i ponowne wykorzystanie.

W przeciwieństwie do tradycyjnych metod, gdzie fosfor trafia do osadów lub ulatnia się z systemu, Polonite przekształca proces oczyszczania ścieków w rozwiązanie cyrkularne. Fosfor nie jest jedynie usuwany z wody — zostaje zachowany, odzyskany i ponownie wykorzystany, domykając cykl między gospodarką wodną a rolnictwem.